Jak Dowody Cyfrowe ProofSnap Odpierają Zarzuty Deepfake w Polskim Sądzie

W erze deepfake’ów każdy zrzut ekranu można zakwestionować. Aby obronić dowód cyfrowy, przechwytuj go z Certyfikatem Pochodzenia — dokumentem rejestrującym 8 niezależnych kontroli integralności w momencie przechwycenia, opatrzonym kwalifikowanym znacznikiem czasu eIDAS i weryfikowalnym niezależnie narzędziami open source.

Przechwyciłeś stronę internetową na potrzeby sprawy. Groźbę w mediach społecznościowych, oszukańczą ofertę, zniesławiającą recenzję. Złożyłeś zrzut ekranu jako dowód. Wtedy pełnomocnik strony przeciwnej wstał i powiedział: „Wysoki Sądzie, ten materiał może być deepfake’iem. Sztuczna inteligencja potrafi generować fotorealistyczne zrzuty ekranu nie do odróżnienia od prawdziwych. Nie ma dowodu, że ten materiał został przechwycony z żywej przeglądarki, a nie wygenerowany przez AI.”

Rok temu taki argument brzmiałby absurdalnie. Dzisiaj jest to realny i rosnący problem — a polskie sądy zaczynają się z nim mierzyć.

Problem Deepfake w polskich sądach

We wrześniu 2025 roku sędzia Victoria Kolakowski z California Superior Court (hrabstwo Alameda) stwierdziła, że powód w sprawie Mendones v. Cushman & Wakefield złożył deepfake’owe nagrania wideo jako dowody. Metadane wskazywały, że nagrania były rzekomo „przechwycone na iPhone 6” — ale cechy wizualne wymagały możliwości sprzętowych iPhone’a 15 lub nowszego. Sędzia zauważyła „niespojny monotonny głos, rozmazane twarze i drgające wyrazy” na nagraniach. Sprawa została oddalona, a sąd nałożył sankcje kończące postępowanie.

Ta sprawa ustanowiła precedens, który będzie odczuwalny w postępowaniach na całym świecie — również w Polsce: sądy będą badać dowody cyfrowe pod kątem generowania przez AI, a konsekwencje składania sfabrykowanych dowodów są surowe. W Polsce składanie fałszywych dowodów w postępowaniu sądowym podlega sankcjom na podstawie art. 233 Kodeksu karnego (fałszywe zeznania) oraz art. 270 KK (fałszowanie dokumentów).

Chociaż polskie sądy nie rozpatrzyły jeszcze głośnej sprawy dotyczącej deepfake’owych dowodów, praktyka orzecznicza wskazuje wyraźny kierunek. Jak podkreśla Gazeta Prawna, sama abstrakcyjna możliwość manipulacji nie wystarcza do podważenia dowodu — ale w erze deepfake’ów ta możliwość staje się coraz bardziej konkretna. Infor.pl wskazuje, że brak udokumentowania procesu przechwycenia uniemożliwia ocenę wiarygodności na podstawie art. 233 § 1 KPC. Z rosnącą dostępnością narzędzi AI, zarzut „to mógł być deepfake” stanie się standardowym elementem strategii procesowej — pytanie nie brzmi czy, ale kiedy.

Głębszy problem to zjawisko, które badacze nazywają „Dywidendą Kłamcy” (ang. Liar’s Dividend, termin Chesneya i Citron). Ponieważ deepfake’i istnieją, wszystkie dowody cyfrowe są teraz podejrzane — nawet te autentyczne. Pełnomocnik strony przeciwnej nie musi udowadniać, że Twój dowód jest fałszywy. Wystarczy wzbudzić uzasadnioną wątpliwość, że mógłby być fałszywy. W 2026 roku zaszczepienie takiej wątpliwości jest łatwe.

We wrześniu 2025 roku Prezes UODO (Urząd Ochrony Danych Osobowych) przedstawił propozycję przepisów chroniących przed szkodliwymi deepfake’ami, wskazując, że obecne polskie prawo nie zapewnia pełnej i skutecznej ochrony. Propozycja obejmuje odpowiedzialność prawną za tworzenie i udostępnianie deepfake’ów, obowiązki platform oraz szybkie mechanizmy usuwania szkodliwych treści.

Co mówi polskie prawo

Krajobraz prawny dotyczący uwierzytelniania dowodów cyfrowych w Polsce zmienia się dynamicznie. Trzy ramy prawne zbiegają się w latach 2025–2026:

KPC Art. 308 i 309 — Dowody elektroniczne

Art. 308 Kodeksu postępowania cywilnego reguluje dowody z dokumentów zawierających zapis obrazu, dźwięku lub obrazu i dźwięku. Dokumenty te nie korzystają z domniemań przewidzianych dla dowodów z dokumentów tradycyjnych — co oznacza, że ciężar wykazania autentyczności spoczywa na stronie składającej dowód.

Art. 309 KPC umożliwia przeprowadzenie dowodu z innych środków dowodowych, w tym dowodów cyfrowych takich jak pakiety dowodowe z metadanymi, logami forensycznymi i kryptograficznym łańcuchem integralności. Sąd określa sposób przeprowadzenia takiego dowodu stosownie do jego charakteru.

Art. 243¹ KPC (wprowadzony nowelizacją z 2019 r.) definiuje dokument jako nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią — obejmując również dokumenty elektroniczne. Cały pakiet dowodowy ProofSnap (metadane, log forensyczny, łańcuch nadzoru, manifest) kwalifikuje się jako zespół dokumentów w rozumieniu tego przepisu.

Art. 233 § 1 KPC — Swobodna ocena dowodów: To kluczowy przepis dla praktycznego zastosowania. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Oznacza to, że nawet dopuszczalny dowód może zostać oceniony jako mało wiarygodny, jeśli brak dokumentacji jego pochodzenia. Certyfikat Pochodzenia z 8 kontrolami integralności bezpośrednio wzmacnia moc dowodową przy ocenie na podstawie art. 233 § 1 KPC.

Nowelizacja KPC 2025–2027: Ustawa z 5 sierpnia 2025 r. wprowadza cyfryzację postępowania cywilnego w czterech etapach:

• 10 września 2025 — pierwsze zmiany (przepisy ogólne)
• 1 marca 2026 — możliwość wnoszenia pism elektronicznie przez Portal Informacyjny Sądów Powszechnych (już obowiązuje)
• 1 czerwca 2026 — elektroniczne doręczanie pism pełnomocnikom profesjonalnym
• 1 marca 2027 — obowiązkowe wnoszenie pism elektronicznie (niedopełnienie = konsekwencje procesowe, szczegóły: Kancelaria RESPO)

Cyfryzacja postępowania sprawia, że dokumentacja procesu przechwytywania dowodu staje się jeszcze ważniejsza — sądy coraz częściej oczekują dowodów opatrzonych metadanymi potwierdzającymi ich autentyczność.

Polskie prawo karne a deepfake

Polskie prawo karne obejmuje deepfake’i kilkoma przepisami (szczegółową analizę publikuje m.in. kancelaria Kopeć Zaborowski oraz Gazeta Prawna):

• Art. 190a § 2 KK — Kradzież tożsamości: kto podszywa się pod inną osobę, wykorzystując jej wizerunek, dane osobowe lub inne dane identyfikacyjne, wyrządzając szkodę majątkową lub osobistą, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
• Art. 212 KK — Zniesławienie za pomocą środków masowego komunikowania (w tym internetu): grzywna, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do roku.
• Art. 24 Kodeksu cywilnego — Naruszenie wizerunku, czci lub prywatności osoby przedstawionej w deepfake’u może być podstawą do żądania zadośćuczynienia lub usunięcia treści.
• Art. 270 KK — Fałszowanie dokumentów: kto podrabia lub przerabia dokument w celu użycia jako autentyczny, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

EU AI Act Art. 50 (sierpień 2026)

Art. 50 EU AI Act wchodzi w życie w sierpniu 2026 r. z wymaganiami bezpośrednio wpływającymi na dowody cyfrowe w Polsce. Dostawcy systemów AI muszą:

• Osadzać informacje o pochodzeniu zgodnie ze standardami C2PA (Coalition for Content Provenance and Authenticity) lub równoważnymi
• Udostępniać narzędzia detekcji bezpłatnie, aby strony trzecie mogły zweryfikować, czy treść została wygenerowana przez AI
• Wdrożyć wielowarstwową strategię oznaczania łączącą metadane, znaki wodne i poświadczenia treści

Konsekwencja dla dowodów jest jasna: jeśli treści wygenerowane przez AI muszą być oznaczone, to dowód, który wyraźnie nie nosi tych oznak — a zamiast tego posiada dokumentację pochodzenia potwierdzającą przechwycenie na żywo — ma silniejszą podstawę uwierzytelnienia.

eIDAS 910/2014 — Kwalifikowane znaczniki czasu

Rozporządzenie eIDAS 910/2014, obowiązujące bezpośrednio w Polsce, stanowi w Art. 41, że kwalifikowany elektroniczny znacznik czasu korzysta z domniemania dokładności daty i czasu oraz integralności danych. Nie można odmówić mu skutku prawnego ani dopuszczalności jako dowodu wyłącznie dlatego, że ma postać elektroniczną. Kwalifikowany znacznik wydany w jednym państwie członkowskim jest uznawany we wszystkich 27 państwach UE.

Certyfikat Pochodzenia — 8 kontroli integralności

Certyfikat Pochodzenia to odpowiedź ProofSnap na erę deepfake’ów. Jest to samodzielny plik PDF generowany automatycznie z każdym przechwyceniem, dokumentujący 8 niezależnych kontroli integralności, które razem udowadniają, że dowód został przechwycony na żywo z prawdziwej sesji przeglądarki — nie wygenerowany, edytowany ani sfabrykowany.

Certyfikat Pochodzenia jest generowany w kilka sekund, przy ułamku kosztu zaangażowania biegłego sądowego z zakresu informatyki śledczej (4 000–60 000 zł w zależności od złożoności), stosując zasady zbliżone do wytycznych ISO 27037 dotyczących identyfikacji i zabezpieczania dowodów cyfrowych. Każda kontrola niezależnie przyczynia się do udowodnienia autentyczności dowodu. Razem tworzą łańcuch pochodzenia, którego sfabrykowanie jest praktycznie niemożliwe — ponieważ wymagałoby jednoczesnego kontrolowania 3 serwerów NTP, 3 resolverów DNS, certyfikatu TLS docelowej strony, blockchaina Bitcoin i akredytowanego unijnego dostawcy usług zaufania.

Jak to działa w praktyce

Cały proces trwa poniżej 30 sekund i nie wymaga wiedzy technicznej:

1. Otwórz dowolną stronę w Chrome. Kliknij ikonę rozszerzenia ProofSnap. Kliknij Przechwyć. Certyfikat Pochodzenia jest automatycznie generowany wraz z pełnym pakietem dowodowym.
2. Opcjonalnie: Włącz nagrywanie wideo przed przechwyceniem. Rejestruje nagranie ekranu całego procesu — żywą przeglądarkę, pasek URL, ładowanie strony i moment przechwycenia. Szczególnie skuteczne przeciwko zarzutom deepfake, ponieważ dokumentuje proces, a nie tylko wynik.
3. Pakiet dowodowy zawiera: do 15 plików, w tym zrzut ekranu, pełne źródło HTML, tekst DOM, metadane, log forensyczny, łańcuch nadzoru, certyfikat pochodzenia, PDF dowodowy, nagranie wideo i dowody znaczników czasu.
4. Każdy plik jest hashowany SHA-256, manifest jest podpisany RSA-4096, a podpisany manifest jest opatrzony znacznikiem czasu blockchain. Jakakolwiek modyfikacja dowolnego pliku — choćby jednego piksela — łamie łańcuch hashów.
5. Zweryfikuj na getproofsnap.com/verify (przeciągnij i upuść, w przeglądarce) lub github.com/proofsnap/proofsnap-verify (open-source CLI, licencja MIT). Obie opcje działają bez kontaktu z serwerami ProofSnap.

Skrypt sądowy: Odpowiedź na zarzuty deepfake

„Proszę Sądu, pełnomocnik strony przeciwnej zarzuca, że ten zrzut ekranu może być deepfake’iem. Składamy Certyfikat Pochodzenia — dokument automatycznie generowany w momencie przechwycenia — który potwierdza, że dowód został przechwycony na żywo z rzeczywistej przeglądarki internetowej, a nie wygenerowany przez sztuczną inteligencję. Certyfikat dokumentuje 8 niezależnych kontroli integralności, w tym weryfikację czasu z trzech niezależnych źródeł, potwierdzenie tożsamości strony docelowej i ocenę integralności urządzenia. Całość jest opatrzona kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu zgodnym z rozporządzeniem eIDAS, który korzysta z domniemania dokładności daty. Co istotne, narzędzie weryfikacyjne jest publicznie dostępne na zasadach open source — biegły wskazany przez stronę przeciwną może przeprowadzić pełną niezależną weryfikację.”

Szczegóły techniczne dla protokołu: manifest dowodowy jest zabezpieczony kryptograficznie (SHA-256 + podpis RSA-4096) i opatrzony znacznikiem czasu w blockchainie Bitcoin oraz kwalifikowanym znacznikiem czasu eIDAS RFC 3161. Pełna dokumentacja techniczna stanowi załącznik do pakietu dowodowego.

Kluczowa przewaga: nie musisz udowadniać, że dowód nie jest deepfake’iem. Certyfikat Pochodzenia pozytywnie udowadnia, że jest przechwyceniem na żywo — spełniając wymogi KPC Art. 308 (dokumentacja procesu), Art. 233 § 1 (wzmocnienie mocy dowodowej), eIDAS Art. 41 (kwalifikowane znaczniki czasu) i EU AI Act Art. 50 (dokumentacja pochodzenia). Strona przeciwna, chcąc skutecznie zakwestionować dowód, musi wyjaśnić, jak wszystkie 8 niezależnych kontroli integralności mogło zostać jednocześnie sfabrykowane — co w praktyce jest niezwykle trudne.

Praktyczne zastosowania w Polsce

Certyfikowane przechwytywanie stron internetowych z Certyfikatem Pochodzenia znajduje zastosowanie w wielu obszarach prawa polskiego:

• Nieuczciwa konkurencja (ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) — Przechwytywanie wprowadzającej w błąd reklamy, pasożytowania na renomie lub oczerniania na stronie konkurenta. Dowód może zniknąć w ciągu godzin.
• Fałszywe opinie i astroturfing (UOKiK) — Dokumentacja fałszywych recenzji na potrzeby zgłoszenia do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W 2025 r. UOKiK nałożył kary na firmy produkujące fałszywe opinie. Kara do 10% rocznych obrotów zgodnie z dyrektywą Omnibus.
• Ochrona konkurencji (UOKiK) — Przechwytywanie porozumień kartelowych, manipulacji cenowych lub nadużycia pozycji dominującej na stronach internetowych. W 2025 r. UOKiK wydał blisko tysiąc decyzji i nałożył ponad miliard złotych kar.
• Zniesławienie i cyberprzemoc — Przechwytywanie obraźliwych wpisów w mediach społecznościowych przed ich usunięciem. Kluczowe dla art. 212 KK (zniesławienie) i art. 24 KC (ochrona dóbr osobistych).
• Spory pracownicze — Dokumentacja mobbingu przez firmowy komunikator, niewłaściwego zachowania na Slacku/Teamsach, naruszeń obowiązków pracowniczych. Art. 94³ Kodeksu pracy.
• Spory e-commerce — Przechwytywanie warunków sprzedaży, cen, opisów towarów przed ich zmianą. Ważne dla reklamacji i sporów z platformami marketplace.
• Postępowania administracyjne — Dowody dla postępowań przed UOKiK, Urzędem Komunikacji Elektronicznej (UKE), Komisją Nadzoru Finansowego (KNF) lub Urzędem Ochrony Danych Osobowych (UODO).

Porównanie kosztów: Jak inaczej zabezpieczyć dowód cyfrowy

Akt notarialny pozostaje dokumentem urzędowym o najwyższej formalnej sile dowodowej. ProofSnap go nie zastępuje — uzupełnia go. W codziennej pracy prawnika, gdy trzeba zabezpieczyć dowód natychmiast (klient dzwoni w piątek wieczorem, że ktoś oczernia jego firmę — do poniedziałku wpis może zniknąć), ProofSnap jest praktycznym rozwiązaniem, które jednocześnie zapewnia techniczną dokumentację pochodzenia, której notariusz nie jest w stanie dostarczyć.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Certyfikat Pochodzenia zapobiega zarzutom deepfake?

Nie może zapobiec samemu zarzutowi, ale dostarcza dokumentację do jego odparcia. Osiem kontroli integralności w momencie przechwycenia, niezależnie weryfikowalnych za pomocą narzędzi open source (licencja MIT), przesuwa ciężar dowodu na stronę przeciwną.

Czy KPC Art. 308 wystarczy do uwierzytelnienia zrzutu ekranu?

Art. 308 KPC reguluje dowody z zapisów obrazu i dźwięku, ale nie korzystają one z domniemań przewidzianych dla dowodów z dokumentów tradycyjnych. Ciężar wykazania autentyczności spoczywa na stronie składającej dowód. Certyfikat Pochodzenia z 8 kontrolami integralności dostarcza tę dokumentację proaktywnie.

Czym jest Dywidenda Kłamcy?

Termin ukuty przez Chesneya i Citron: ponieważ deepfake’i istnieją, kłamcy mogą odrzucać autentyczne dowody jako fałszywe. W postępowaniu sądowym nawet prawdziwe dowody napotykają podwyższony sceptycyzm. Proaktywna dokumentacja pochodzenia jest jedynym skutecznym środkiem zaradczym.

Jak nagranie wideo pomaga udowodnić autentyczność dowodu?

Opcjonalne nagranie wideo rejestruje cały proces: otwieranie przeglądarki, ładowanie URL, wyświetlanie strony, wyzwalanie przechwycenia. Nagranie jest hashowane i opatrzone znacznikiem czasu blockchain wraz ze wszystkimi innymi plikami. Sfabrykowanie deepfake’a, który pasuje do wszystkich 8 kontroli integralności plus realistycznego zachowania przeglądarki, jest o rzędy wielkości trudniejsze niż sfabrykowanie zrzutu ekranu.

Czy dowody ProofSnap są ważne w Polsce pod kątem eIDAS i AI Act?

Tak. Rozporządzenie eIDAS 910/2014 obowiązuje bezpośrednio w Polsce. Kwalifikowany znacznik czasu (Enterprise) korzysta z domniemania dokładności daty i integralności danych (Art. 41). EU AI Act Art. 50 wymaga informacji o pochodzeniu i bezpłatnych narzędzi detekcji — ProofSnap dostarcza oba, plus weryfikację open source.

Co oznacza propozycja UODO dla dowodów cyfrowych?

Propozycja Prezesa UODO z września 2025 r. dotycząca regulacji deepfake’ów wskazuje, że polskie prawo zmierza ku wyraźnym wymogom oznaczania i wykrywania treści generowanych przez AI. Proaktywne dokumentowanie pochodzenia dowodów cyfrowych już teraz przygotowuje na te nadchodzące regulacje.

Co grozi za deepfake w Polsce?

Polskie prawo karne nie zawiera jeszcze odrębnego przepisu penalizującego deepfake, ale zastosowanie ma kilka istniejących przepisów. Za kradzież tożsamości z użyciem deepfake’a (art. 190a § 2 KK) grozi od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Rozpowszechnianie wizerunku osoby nagiej bez jej zgody (art. 191a KK) — do 5 lat. Zniesławienie przez środki masowego komunikowania (art. 212 § 2 KK) — do roku. Od sierpnia 2026 r. EU AI Act Art. 50 nałoży dodatkowe obowiązki oznaczania treści generowanych przez AI. UODO apeluje o ponowne podjęcie prac nad dedykowanymi przepisami.

Czy zrzut ekranu jest dowodem w sądzie w Polsce?

Tak — na podstawie art. 308 KPC zrzut ekranu jest dopuszczalnym środkiem dowodowym jako dokument zawierający zapis obrazu. Problem leży jednak w jego sile dowodowej: nie korzysta z domniemań dokumentów tradycyjnych, a pełnomocnik strony przeciwnej może kwestionować jego autentyczność. W erze deepfake’ów jest to coraz łatwiejsze. Dlatego kluczowe jest przechwycenie zrzutu ekranu z dokumentacją pochodzenia — Certyfikatem Pochodzenia — który udowadnia, że przechwycenie nastąpiło na żywo z przeglądarki.

Jak zgłosić deepfake pornografię na policję?

Przede wszystkim zabezpiecz dowód — nie czekaj, treść może zniknąć. Użyj ProofSnap do certyfikowanego przechwycenia ze znacznikiem czasu blockchain. Następnie złóż zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na najbliższym komisariacie policji lub przez platformę ePUAP. Dołącz cały pakiet dowodowy (ZIP) wraz z Certyfikatem Pochodzenia. Wskaż art. 191a KK (rozpowszechnianie wizerunku osoby nagiej) oraz art. 190a § 2 KK (kradzież tożsamości). Współpraca z adwokatem jest zalecana.

Ważne ograniczenia

Certyfikat Pochodzenia udowadnia jak dowód został przechwycony — nie czy treść przechwyconej strony jest prawdziwa. Strona internetowa może zawierać nieprawdziwe informacje; ProofSnap udowadnia, że strona wyświetlała te informacje w udokumentowanym momencie, przechwycone poprzez zweryfikowany proces. Nie ocenia prawdziwości treści.

Ponadto, chociaż 8 kontroli integralności sprawia, że fabrykowanie jest niezwykle trudne, żaden system nie jest teoretycznie niemożliwy do obejścia. Siła Certyfikatu Pochodzenia leży w praktycznej niemożliwości jednoczesnego sfabrykowania wszystkich 8 niezależnych kontroli — nie w matematycznym dowodzie niemożliwości.

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W celu uzyskania porad dotyczących konkretnej sytuacji prawnej skonsultuj się z wykwalifikowanym adwokatem lub radcą prawnym.

Podsumowanie

Pytanie nie brzmi już „Czy ten dowód jest prawdziwy?”, ale „Czy możesz to udowodnić?” Zwykły zrzut ekranu nie może. Certyfikat Pochodzenia z 8 kontrolami integralności, znacznikami czasu blockchain i weryfikacją open source — może. Ramy prawne zbiegają się — nowelizacja KPC, propozycja UODO, EU AI Act Art. 50 — a Gartner wskazał cyfrowe pochodzenie jako jeden z 10 kluczowych trendów strategicznych na 2026 rok. Pochodzenie dowodu powinno być udowadnialne, a nie obiecywane.