Een link naar het archief sturen verraadt waar u aan werkt.
De wet beschermt uw bron: als journalist of publicist kunt u zich verschonen van vragen over de herkomst van uw gegevens. Maar wie een pagina laat vastleggen door een publieke archiefdienst, zet dat archiveringsverzoek in een openbaar register waarin de partij over wie u schrijft gewoon kan meelezen. ProofSnap legt de pagina vast in uw eigen browser, zonder dat er een publiek naspeurbaar spoor van uw research ontstaat.
Werkt in Chrome en Edge. Vanaf 4,99 USD (ongeveer 4,30 euro) als eenmalige aankoop, of een proefperiode van 7 dagen met creditcard.
Artikel op een nieuwssite
Dezelfde URL, dezelfde titel, geen rectificatie
Versie bij uw eerste bezoek: “De directie bevestigt dat de opdracht zonder aanbesteding is gegund.”
Versie twee weken later: “De directie licht de gevolgde procedure nader toe.” Uw citaat staat er niet meer.
Versie één is bewaard
SHA-256 en Bitcoin-tijdstempel
Illustratief voorbeeld. Fictief artikel, geen echte publicatie.
Of wij doen het voor u
U stuurt een link of de bestanden. Wij sturen binnen 24 uur een ondertekend pakket terug, met tijdstempel, dat een rechter kan controleren.
Een chatexport is het bestand dat de app u geeft als u op Chat exporteren tikt. Wij maken er een leesbaar transcript van, berekenen een hash van elk bestand en zetten er een tijdstempel op, zodat de tegenpartij niet kan beweren dat de berichten zijn aangepast.
Een redactie bewaart een bronpagina zonder prijs te geven waaraan zij werkt, door de pagina met ProofSnap in de eigen browser vast te leggen, met een SHA-256-hash, een handtekening en desgewenst een gekwalificeerd tijdstempel. Een archiveringsverzoek bij een publieke archiefdienst laat wel een publiek naspeurbaar spoor achter. Artikel 218a Sv beschermt uw bron in een strafzaak, niet uw hulpmiddel.
Bronbescherming en bewijsvastlegging zijn twee verschillende dingen. Het journalistieke verschoningsrecht beschermt de herkomst van uw gegevens, maar het zegt niets over de sporen die uw hulpmiddel achterlaat. Een archiveringsverzoek bij een publieke archiefdienst is per definitie openbaar: de URL, de datum en het tijdstip zijn voor iedereen zichtbaar, inclusief voor de organisatie waar u vragen over stelt. Een persvoorlichter die zijn eigen domein in de gaten houdt, ziet dat en weet dat er iets aankomt.
Daarom scheidt u de twee dingen. Vastleggen doet u lokaal, in de browser waarin u de pagina toch al bekijkt, en pas daarna benadert u de betrokkenen. Naar Nederlands bewijsrecht kan bewijs door alle middelen worden geleverd en waardeert de rechter het vrij, dus het gaat er niet om welke dienst u gebruikte, maar of uw vastlegging zichzelf laat controleren, los van uw eigen verklaring.
Radim Motycka, oprichter en technisch directeur van ProofSnap · · Onafhankelijk te controleren met de Bewijsverificatie
Het probleem is niet de wet, maar het bewaren
Waar research spaak loopt
Drie dingen die pas opvallen als het te laat is om ze nog te herstellen.
De stille aanpassing
Een alinea wordt herschreven, een zin geschrapt, een cijfer bijgesteld. Er komt geen correctie onder het artikel, de URL blijft gelijk en de titel ook. De link in uw stuk wijst daarna naar een tekst die niet meer zegt wat u citeerde, en niets in de link zelf laat zien dat er iets veranderd is.
Archiveren verraadt uw belangstelling
Een publieke archiefdienst is er om openbaar te zijn. Uw archiveringsverzoek komt met URL, datum en tijd in een register waarin iedereen kan zoeken, ook de communicatieafdeling van de organisatie die u onderzoekt. Wie zijn eigen domein volgt, ziet aan de plotselinge archiefopnamen dat er een publicatie aankomt.
Het conflict komt over een jaar
Een klacht, een sommatie of een procedure over een artikel volgt zelden direct op de publicatie. Zij komt maanden of een jaar later, wanneer de pagina waarop u zich baseerde allang is aangepast of offline gehaald. Wat u toen niet bewaarde, is precies wat de eindredactie en de advocaat van de uitgever dan van u vragen.
Wat de wet u geeft
Een verschoningsrecht ten aanzien van uw bron, vrije bewijsleer voor uw materiaal en twee technische standaarden die de rest afdekken.
De Wet bronbescherming in strafzaken
Sinds 1 oktober 2018 kent de Wet bronbescherming in strafzaken een verschoningsrecht toe aan getuigen die als journalist of publicist in het kader van nieuwsgaring beschikken over gegevens die hun ter openbaarmaking zijn verstrekt. Zij kunnen zich verschonen van het beantwoorden van vragen over de herkomst van gegevens die hun ter openbaarmaking zijn verstrekt. De rechter-commissaris kan het beroep alleen afwijzen wanneer aan een zwaarder wegend maatschappelijk belang onevenredig grote schade zou worden toegebracht.
Vrij bewijs, vrije waardering
Naar Nederlands bewijsrecht kan bewijs worden geleverd door alle middelen, tenzij de wet anders bepaalt, en is de waardering van het bewijs aan het oordeel van de rechter overgelaten, tenzij de wet anders bepaalt. Er is dus geen voorgeschreven vorm voor een vastgelegde webpagina, maar ook geen automatische geloofwaardigheid. Wat telt is of uw vastlegging zichzelf laat controleren, zonder dat iemand u op uw woord hoeft te geloven.
Content Credentials en de herkomst van afbeeldingen
Bij de afbeeldingen op de vastgelegde pagina leest ProofSnap de herkomstgegevens volgens de C2PA-standaard en de EXIF-metadata, en de eigen schermafbeelding krijgt Content Credentials mee als uw abonnement dat bevat. Eén eerlijke kanttekening: ProofSnap stelt niet vast of een foto door kunstmatige intelligentie is gemaakt, en zal dat ook nooit doen. U krijgt materiaal om zelf verder te verifiëren, geen stempel dat u kunt overnemen.
Het gekwalificeerde tijdstempel
Aan een gekwalificeerd elektronisch tijdstempel verbindt de eIDAS-verordening het vermoeden dat de aangegeven datum en tijd juist zijn en dat de gegevens waaraan die datum en tijd zijn gekoppeld ongewijzigd zijn. De verordening heeft rechtstreekse werking in Nederland. Gekwalificeerde tijdstempels worden afgegeven door Disig a.s., gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten op de EU-vertrouwenslijst.
“Getuigen die als journalist of publicist in het kader van nieuwsgaring, beschikken over gegevens van personen die deze gegevens ter openbaarmaking hebben verstrekt, kunnen zich verschonen van het beantwoorden van vragen over de herkomst van die gegevens.”
Verwante gidsen
Werkt u samen met de juridische afdeling of met een extern kantoor, kijk dan bij bewijs voor advocatenkantoren. Doet u onderzoek met open bronnen, dan staat de werkwijze in bewijs voor recherchebureaus en OSINT. Gaat de zaak over een aantijging aan uw eigen adres of aan dat van de redactie, dan vindt u de aanpak in de gids over bewijs bij smaad en laster online. Onderzoekt u gekochte of vervalste beoordelingen, begin dan bij bewijs bij een nep Google-review. Is uw beeldmateriaal zonder toestemming overgenomen, dan leest u in bewijs bij een gestolen foto en auteursrecht hoe u de inbreuk vastlegt. Twijfelt u of een clip echt is, dan beschrijft deepfakebewijs en het herkomstcertificaat welke sporen u bewaart.
Drie manieren vergeleken
Dezelfde bronpagina, drie manieren om haar te bewaren, met heel verschillende gevolgen voor uw research.
| Criterium | Schermafbeelding | Publiek webarchief | Vastleggen met de extensie |
|---|---|---|---|
| Het onderzoek blijft niet-openbaar | Ja, het bestand blijft op uw computer | Nee, de opgevraagde URL en het tijdstip staan in een openbaar register | Ja, naar buiten gaan een onomkeerbare hash, de DNS- en WHOIS-opvraging en de schermafbeelding, die naar onze ondertekendienst gaat voor de Content Credentials |
| Onafhankelijk verifieerbare tijd | Nee, alleen de klok van uw eigen computer | Ja, de datum die de archiefdienst zelf toekent | Ja, OpenTimestamps in Bitcoin en desgewenst een gekwalificeerd tijdstempel |
| Ongewijzigdheid sinds het vastleggen | Niet aantoonbaar, een afbeelding is te bewerken | Aannemelijk, maar u beheert de archiefkopie niet zelf | Aantoonbaar, SHA-256 per bestand plus een ondertekend manifest |
| Houdbaarheid van de archiefkopie | Zolang u het bestand bewaart, zonder enige context | Het Internet Archive kan een archiefkopie op verzoek van de sitebeheerder verwijderen en geeft vooraf geen garantie over de uitkomst | Zolang u het ZIP-archief bewaart, kan niemand anders het intrekken |
| Inhoud achter een login | Ja, wat u op het scherm ziet | Nee, de crawler komt er niet bij | Ja, precies wat u in uw eigen browsersessie ziet |
| Zelf te controleren door een derde | Nee, er valt niets aan na te rekenen | Deels, via de archiefpagina zolang die er nog staat | Ja, offline met de meegeleverde scripts of via de Bewijsverificatie in de browser |
De aanbeveling: twee onafhankelijke bronnen
Kies niet, combineer. Leg de pagina eerst zelf vast, zodat u een kopie hebt die niemand kan intrekken en die uw belangstelling nergens aankondigt. Laat daarna, wanneer het onderzoek toch openbaar wordt of wanneer het stuk is gepubliceerd, dezelfde URL ook door een publiek webarchief vastleggen. U hebt dan twee momentopnamen van verschillende partijen: één die u beheert en één waarnaar de lezer kan doorklikken. Twee onafhankelijke bronnen die hetzelfde laten zien, overtuigen meer dan één perfecte bron.
Vijf stappen bij research
De volgorde is bepalend. Wie stap twee voor stap één zet, kan de rest niet meer repareren.
-
Leg de bron vast bij het eerste bezoek
Niet later, wanneer u het stuk gaat schrijven, maar op het moment dat u de pagina voor het eerst opent. Dat is de enige versie waarvan u zeker weet dat u haar hebt gezien. Alles wat daarna verandert, kunt u pas aantonen als u de eerste versie hebt.
-
Stuur pas daarna vragen naar de woordvoerder
Een verzoek om wederhoor is het signaal waarna pagina’s worden opgeschoond. Dat hoort erbij en is op zichzelf niet verdacht, maar het betekent wel dat u na dat moment niet meer kunt vastleggen wat er stond voordat u belde of mailde.
-
Herhaal de vastlegging na het versturen van de vraag
Leg dezelfde URL enkele dagen later nog een keer vast. Twee pakketten van dezelfde pagina op twee tijdstippen maken een stille aanpassing zichtbaar en dateerbaar, ook wanneer de site zelf nergens meldt dat er iets is gewijzigd.
-
Leg ook de context vast, niet alleen het geciteerde zinnetje
De discussie gaat later zelden over het citaat zelf, maar over de vraag of het uit zijn verband is gehaald. Leg daarom de hele pagina vast, met de alinea's eromheen, de datum, de auteursvermelding en de navigatie. Het is dezelfde handeling en het scheelt u een discussie.
-
Bewaar het archief ongewijzigd bij het researchdossier
Pak het ZIP-archief niet uit, hernoem er niets in en bewerk geen bestanden. Zodra u dat doet, kloppen de hashes niet meer en verliest het pakket precies de eigenschap waarvoor u het maakte. Bewaar het zoals het is, naast uw aantekeningen.
Vastleggen in drie stappen
U hebt geen kennis van digitaal forensisch onderzoek nodig. Het bewijs zit in het pakket, niet in de belofte dat u zorgvuldig hebt gewerkt.
Leg de bronpagina vast bij het eerste bezoek
Open in Chrome of Edge de pagina waarop u zich baseert (het register, het jaarverslag of het profiel) en leg die vast vanuit het zijpaneel. Doe dit voordat u iemand benadert. Bij een LinkedIn-profiel toont Chrome tijdens de vastlegging een balk dat DevTools het tabblad debugt.
Het pakket verzegelt zichzelf
Elk bestand krijgt een SHA-256-hash en het manifest wordt ondertekend met een RSA-4096-sleutel. Vanaf het abonnement Professional en bij de SnapPack wordt de vingerafdruk van het manifest verankerd in de Bitcoin-blockchain. Het tijdstip staat in UTC.
Bewaar het pakket bij het researchdossier
Voeg het ZIP-archief toe aan het dossier van de reportage en houd het PDF-rapport bij de hand voor de eindredactie of voor de advocaat van de uitgever. De stukken zijn gedateerd en door iedereen te verifiëren.
Zo ziet het eruit in de browser
De extensie werkt vanuit een zijpaneel, naast de pagina die u vastlegt. U kiest of u de hele pagina wilt of alleen het zichtbare deel, en start de vastlegging. Er wordt niets anders geïnstalleerd en u hoeft de pagina niet te verlaten. Het pakket bestaat uit elf tot vijftien bestanden, afhankelijk van uw abonnement: een SHA-256-hash per bestand, een manifest ondertekend met een RSA-4096-sleutel, vanaf het abonnement Professional een verankering via OpenTimestamps in de Bitcoin-blockchain en, als u dat wilt, een gekwalificeerd tijdstempel van Disig a.s., gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten op de EU-vertrouwenslijst.
- De interface is Nederlandstalig, net als het PDF-rapport in het pakket.
- De vastlegging loopt in het zijpaneel door terwijl u de pagina open houdt.
- Het resultaat is een ZIP-archief dat u ongewijzigd bij het dossier bewaart.
Wat er in het bewijspakket zit
Elf tot vijftien bestanden, afhankelijk van uw abonnement, in één ZIP-archief dat iedereen kan controleren zonder iets te installeren.
Vastlegging van de hele pagina
Het volledige artikel of register, niet alleen het zichtbare venster, samengevoegd en van een vingerafdruk voorzien. Bij zeer lange pagina's legt de extensie tot 20.000 pixels hoogte vast en vermeldt zij de afkapping in het pakket.
De opgeslagen paginabron
Het document zoals het werd weergegeven op het moment van vastleggen, met header, metatags en gestructureerde data.
De uitgelezen paginatekst
Doorzoekbare tekst, zodat u letterlijk kunt citeren zonder over te typen en twee versies naast elkaar kunt leggen.
Technische metadata
De URL, de paginatitel, de HTTP-responseheaders, de browser, het besturingssysteem en het tijdstip in UTC.
Herkomstgegevens van afbeeldingen
Per afbeelding op de pagina de C2PA-herkomstverklaring als die er is, de EXIF-metadata en wanneer de server het bestand voor het laatst wijzigde.
Schermopname
Een video van de vastlegging, handig wanneer de pagina pas iets laat zien nadat u ergens op klikt of doorscrolt. Optioneel, en met een Video SnapPack tot dertig minuten.
Ondertekend manifest
Een SHA-256-hash per bestand, ondertekend met een RSA-4096-sleutel, met de publieke sleutel in het pakket.
Blockchain-tijdstempel
De vingerafdruk van het manifest verankerd in Bitcoin via OpenTimestamps, zodat het tijdstip achteraf niet te verschuiven is. Vanaf het abonnement Professional en bij de SnapPack.
Bewijsketen (chain of custody) en logboek
Een registratie van wat er tijdens het vastleggen gebeurde, in de volgorde van de gebeurtenissen.
Bewijsrapport in PDF
Een leesbare samenvatting voor de eindredactie, de uitgever of de advocaat, zonder dat iemand het ZIP-archief hoeft te openen.
Verificatiehandleiding
De stappen en scripts waarmee een derde de vingerafdrukken offline controleert, ook zonder ProofSnap.
Iedereen kan het controleren, ook de partij over wie u schrijft. Sleep het ZIP-archief naar de Bewijsverificatie: de vingerafdrukken en de handtekening worden rechtstreeks in uw browser gecontroleerd, zonder dat uw bestanden worden geüpload. Alleen voor de controle van het tijdstempel gaan de vingerafdruk van het manifest en, bij een gekwalificeerd tijdstempel, het tijdstempeltoken zelf naar onze verificatiedienst. Niets hangt af van de vraag of ProofSnap over vijf jaar nog bestaat.
Waar het op de redactie helpt
Zes situaties waarin het verschil tussen een schermafbeelding en een vastlegging zichtbaar wordt.
Aanbestedingen en registers
Publicaties van opdrachten, het handelsregister, subsidieoverzichten en jaarverslagen worden bijgewerkt, gecorrigeerd en soms teruggetrokken. Leg de vermelding vast op de dag dat u die vindt, met de datum die de site zelf toont.
Uitspraken van politici en bedrijven
Een bericht op sociale media, een persbericht of een pagina met standpunten kan binnen een dag verdwijnen. Wat u vastlegde, blijft citeerbaar, inclusief het tijdstip waarop het er stond.
Desinformatie en de verspreiding ervan
Bij een onjuiste bewering telt niet alleen de tekst, maar ook hoe ver het bericht zich verspreidde. Leg de oorspronkelijke post en de berichten die hem overnemen vast, terwijl de tellers nog lopen, want die cijfers zijn een momentopname. Staat de bewering in een filmpje, laat dan de video en de reacties samen vastleggen met YouTube-video als bewijs in de rechtbank.
Verkapte reclame en beoordelingen
Een bijdrage zonder vermelding dat ervoor betaald is, of een reeks beoordelingen die verdacht op elkaar lijkt, wordt na uw eerste vraag vaak aangepast of aangevuld met een label. De versie van daarvoor hebt u dan nodig.
Materiaal van een bron
Laat de bron zelf vastleggen wat er in zijn eigen systeem op het scherm staat. Het pakket ontstaat op zijn computer en blijft daar, op de schermafbeelding na, die naar onze ondertekendienst gaat voor de Content Credentials. Het ZIP-archief geeft hij zelf aan u af. U ontvangt dan iets dat u onafhankelijk kunt controleren.
Verweer tegen een claim over een artikel
Komt er maanden later een aansprakelijkstelling of een klacht, dan laat uw dossier zien op welke versie van welke pagina u zich baseerde en wanneer u die zag. Daarmee staat u sterker dan met een map met losse afbeeldingen.
Prijzen
Wij factureren in dollars. De bedragen in euro zijn indicatief, bij een koers van ongeveer 0,87 euro voor 1 USD, en de werkelijke koers wordt bepaald door de bank die uw kaart heeft uitgegeven.
Losse aankoop
4,99 USD eenmalig
ongeveer 4,30 euro
De SnapPack is een eenmalige aankoop van tien vastleggingen. Geen abonnement, geen automatische verlenging, geen proefperiode. Handig voor één reportage waarvoor u een handvol bronpagina’s wilt bewaren.
Koop een SnapPackDoorlopende research
16,99 USD/maand
ongeveer 14,80 euro
Voor wie wekelijks vastlegt: onderzoeksjournalisten, factcheckers, freelancers met meerdere lopende dossiers. Tweehonderd vastleggingen per maand. Voor de proefperiode van 7 dagen is een creditcard nodig. Zegt u binnen die periode op, dan wordt er niets in rekening gebracht.
Start de proefperiode van 7 dagenRedactie, met eigen huisstijl
28,99 USD/maand
ongeveer 25,20 euro
Voor een redactie die het dossier ook naar buiten toe moet kunnen verantwoorden: onbeperkt vastleggen, gekwalificeerde tijdstempels en een PDF-rapport met het logo, de kleuren en de gegevens van uw redactie. Werkt de hele redactie mee, dan is er een teamabonnement vanaf 18,99 USD (ongeveer 16,35 euro) per gebruiker, met minimaal twee gebruikers. Voor de proefperiode van 7 dagen is een creditcard nodig.
Installeer de extensieProofSnap is geen advocatenkantoor en geeft geen juridisch advies. Gekwalificeerde tijdstempels worden afgegeven door Disig a.s., gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten op de EU-vertrouwenslijst. De eIDAS-verordening heeft rechtstreekse werking in Nederland, dus geldt hier dat vermoeden ook.
Officiële bronnen
Elke bepaling en elke standaard op deze pagina komen uit de bronnen hieronder. Controleer ze, in plaats van ons op ons woord te geloven.
- Artikel 218a Sv, het verschoningsrecht van journalisten en publicisten over de herkomst van hun gegevens.
- Artikel 152 Rv, bewijs kan worden geleverd door alle middelen en de waardering is aan de rechter.
- Nederlandse Vereniging van Journalisten, bronbescherming, wat het verschoningsrecht in de praktijk betekent en waar u terechtkunt.
- Internet Archive, verwijderverzoeken, de procedure voor een verwijderverzoek, en het voorbehoud dat de uitkomst vooraf niet vaststaat.
- C2PA-specificatie 2.1, de standaard achter Content Credentials en de herkomstgegevens bij een afbeelding.
- eIDAS-verordening, artikel 41 lid 2, het vermoeden van juistheid van datum en tijd en van integriteit van de gegevens.
Nummer uw vastleggingen per dossier en noteer bij elke vastlegging waarom u die maakte. Dat kost een regel en voorkomt later de vraag hoe u aan iets kwam, zonder dat u iets over uw bron hoeft te zeggen.
Veelgestelde vragen
Eerst vastleggen, dan pas bellen
De versie waarop u zich baseert, bestaat vandaag. Of die er over een maand nog staat, beslist iemand anders.