Artikel 218a Sv, van kracht sinds 1 oktober 2018

Een link naar het archief sturen zegt waar u aan werkt.

De wet beschermt uw bron: als journalist of publicist kunt u zich verschonen van vragen over de herkomst van uw gegevens. Maar wie een pagina laat vastleggen door een publieke archiefdienst, zet zijn opvraging in een openbaar register waarin de partij over wie u schrijft gewoon kan meelezen. ProofSnap legt de pagina vast in uw eigen browser, en alleen een onomkeerbare vingerafdruk verlaat uw computer.

Leg uw bronpagina vast Hoe het werkt

Werkt in Chrome en Edge. Vanaf 4,99 USD (ongeveer 4,30 euro) als eenmalige aankoop, of een proefperiode van 7 dagen met creditcard.

Illustratief voorbeeld. Fictief artikel, geen echte publicatie.

Een redactie bewaart een bronpagina zonder haar research te verraden door de pagina met ProofSnap in de eigen browser vast te leggen, met een SHA-256-hash, een handtekening en een gekwalificeerd tijdstempel. Een opvraging bij een publieke archiefdienst laat wel een publiek naspeurbaar spoor achter. Artikel 218a Sv beschermt uw bron, niet uw hulpmiddel.

Bronbescherming en bewijsvastlegging trekken aan hetzelfde touw. Het verschoningsrecht van artikel 218a Sv beschermt de herkomst van uw gegevens, maar het zegt niets over de sporen die uw hulpmiddel achterlaat. Een opvraging bij een publieke archiefdienst is per definitie openbaar: de URL, de datum en het tijdstip zijn voor iedereen zichtbaar, inclusief voor de organisatie waar u vragen over stelt. Een persvoorlichter die zijn eigen domein in de gaten houdt, ziet dat en weet dat er iets aan komt.

Daarom scheidt u de twee dingen. Vastleggen doet u lokaal, in de browser waarin u de pagina toch al bekijkt, en pas daarna benadert u de betrokkenen. Artikel 152 Rv laat bewijs door alle middelen toe en laat de waardering aan de rechter, dus het gaat er niet om welke dienst u gebruikte, maar of uw vastlegging zichzelf laat controleren, los van uw eigen verklaring. Vanaf 4,99 USD (ongeveer 4,30 euro) als eenmalige aankoop.

Radim Motycka, oprichter en technisch directeur van ProofSnap · · Onafhankelijk te controleren met de Bewijsverificatie

Niet de wet is het probleem, maar het bewaren

Waar research spaak loopt

Drie dingen die pas opvallen als het te laat is om ze nog te herstellen.

De stille aanpassing

Een alinea wordt herschreven, een zin geschrapt, een cijfer bijgesteld. Er komt geen correctiemelding onder het artikel, de URL blijft gelijk en de titel ook. De link in uw stuk wijst daarna naar een tekst die niet meer zegt wat u citeerde, en niets in de link zelf laat zien dat er iets veranderd is.

Archiveren verraadt uw belangstelling

Een publieke archiefdienst is er om openbaar te zijn. Uw opvraging komt met URL, datum en tijd in een register waarin iedereen kan zoeken, ook de communicatieafdeling van de organisatie die u onderzoekt. Wie zijn eigen domein volgt, ziet aan de plotselinge archiefopnamen dat er een publicatie aankomt.

Het conflict komt over een jaar

Een klacht, een sommatie of een procedure over een artikel volgt zelden direct op de publicatie. Zij komt maanden of een jaar later, wanneer de pagina waarop u zich baseerde allang is aangepast of offline gehaald. Wat u toen niet bewaarde, is precies wat de eindredactie en de advocaat van de uitgever dan van u vragen.

Wat de wet u geeft

Een verschoningsrecht ten aanzien van uw bron, vrije bewijslevering voor uw materiaal, en twee technische standaarden die de rest doen.

Artikel 218a Sv en de Wet bronbescherming in strafzaken

Sinds 1 oktober 2018 kent artikel 218a Sv een verschoningsrecht toe aan journalisten en publicisten die door publicaties met nieuwswaarde deelnemen aan het publieke debat. Zij kunnen weigeren vragen te beantwoorden over de herkomst van gegevens die tot identificatie van hun bron kunnen leiden, en hoeven als getuige in een strafzaak niet over hun bron te verklaren. Alleen wanneer de rechter oordeelt dat het algemeen belang zwaarder weegt dan de bronbescherming, kan het recht opzij worden gezet.

Vrij bewijs, vrije waardering

Artikel 152 lid 1 Rv bepaalt: bewijs kan worden geleverd door alle middelen, tenzij de wet anders bepaalt. Lid 2 voegt daaraan toe dat de waardering van het bewijs aan het oordeel van de rechter is overgelaten, tenzij de wet anders bepaalt. Er is dus geen voorgeschreven vorm voor een vastgelegde webpagina, maar ook geen automatische geloofwaardigheid. Wat telt is of uw vastlegging zichzelf laat controleren, zonder dat iemand u op uw woord hoeft te geloven.

Content Credentials en de herkomst van afbeeldingen

Bij de afbeeldingen op de vastgelegde pagina leest ProofSnap de herkomstgegevens volgens de C2PA-standaard en de EXIF-metadata, en de eigen schermafbeelding krijgt Content Credentials mee. Wees eerlijk over de grens: ProofSnap bepaalt niet en zal niet bepalen of een foto door kunstmatige intelligentie is gemaakt. Geen enkel hulpmiddel kan zo'n oordeel betrouwbaar geven. U krijgt materiaal om zelf verder te verifiëren, niet een stempel dat u kunt overnemen.

eIDAS artikel 41

Aan een gekwalificeerd elektronisch tijdstempel verbindt artikel 41 van de eIDAS-verordening het vermoeden dat de aangegeven datum en tijd juist zijn en dat de gegevens sindsdien niet zijn gewijzigd. Nederland past de verordening rechtstreeks toe. Gekwalificeerde tijdstempels worden afgegeven door Disig a.s., gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten op de EU-vertrouwenslijst.

“Getuigen die als journalist of publicist in het kader van nieuwsgaring beschikken over gegevens van personen die deze gegevens ter openbaarmaking hebben verstrekt, kunnen zich verschonen van het beantwoorden van vragen over de herkomst van die gegevens.”
Artikel 218a lid 1 van het Wetboek van Strafvordering, ingevoerd door de Wet bronbescherming in strafzaken en in werking sinds 1 oktober 2018. De wetgever koos bewust voor de woorden journalisten en publicisten om de wet toekomstbestendig te maken, zodat ook wetenschappers, beheerders van websites over maatschappelijke onderwerpen en leden van belangenorganisaties zich erop kunnen beroepen. Het tweede lid laat de rechter ruimte om het beroep af te wijzen wanneer het algemeen belang zwaarder weegt dan de bronbescherming. Wat het artikel niet regelt, is het spoor dat uw eigen hulpmiddel achterlaat. Dat blijft uw keuze.

Verwante gidsen

Werkt u samen met de juridische afdeling of met een extern kantoor, kijk dan bij bewijs voor advocatenkantoren. Doet u onderzoek met open bronnen, dan staat de werkwijze in bewijs voor recherchebureaus en OSINT. Gaat de zaak over een aantijging aan uw eigen adres of aan dat van de redactie, dan vindt u de aanpak in de gids over bewijs bij smaad en laster online. Onderzoekt u gekochte of vervalste beoordelingen, begin dan bij bewijs bij een nep Google-review.

Drie manieren vergeleken

Dezelfde bronpagina, drie manieren om haar te bewaren, met heel verschillende gevolgen voor uw research.

Vergelijking van een schermafbeelding, een publiek webarchief en vastleggen met de ProofSnap-extensie op zes criteria
Criterium Schermafbeelding Publiek webarchief Vastleggen met de extensie
Het onderzoek blijft niet-openbaar Ja, het bestand blijft op uw computer Nee, de opgevraagde URL en het tijdstip staan in een openbaar register Ja, naar buiten gaan alleen een onomkeerbare hash en de DNS- en WHOIS-opvraging
Onafhankelijk verifieerbare tijd Nee, alleen de klok van uw eigen computer Ja, de datum die de archiefdienst zelf toekent Ja, OpenTimestamps in Bitcoin en desgewenst een gekwalificeerd tijdstempel
Ongewijzigdheid sinds het vastleggen Niet aantoonbaar, een afbeelding is te bewerken Aannemelijk, maar u beheert de opname niet zelf Aantoonbaar, SHA-256 per bestand plus een ondertekend manifest
Houdbaarheid van de opname Zolang u het bestand bewaart, zonder enige context Het Internet Archive verwijdert een opname op verzoek van de sitebeheerder Zolang u het ZIP-archief bewaart, niemand anders kan het intrekken
Inhoud achter een login Ja, wat u op het scherm ziet Nee, de crawler komt er niet bij Ja, precies wat u in uw eigen browsersessie ziet
Zelf te controleren door een derde Nee, er valt niets aan na te rekenen Deels, via de archiefpagina zolang die er nog staat Ja, offline met de meegeleverde scripts of via de Bewijsverificatie in de browser

De aanbeveling: twee onafhankelijke bronnen

Kies niet, combineer. Leg de pagina eerst zelf vast, zodat u een opname hebt die niemand kan intrekken en die uw belangstelling nergens aankondigt. Laat daarna, wanneer het onderzoek toch openbaar wordt of wanneer de publicatie eruit is, dezelfde URL ook door een publiek webarchief vastleggen. U hebt dan twee opnamen van verschillende partijen: één die u beheert en één waarnaar de lezer kan doorklikken. Twee onafhankelijke bronnen die hetzelfde laten zien, zijn een sterker verhaal dan één perfecte bron.

Vijf stappen bij research

De volgorde doet het werk. Wie stap twee voor stap één zet, kan de rest niet meer repareren.

  1. Leg de bron vast bij het eerste bezoek

    Niet later, wanneer u het stuk gaat schrijven, maar op het moment dat u de pagina voor het eerst opent. Dat is de enige versie waarvan u zeker weet dat u haar hebt gezien. Alles wat daarna verandert, kunt u pas aantonen als u de eerste versie hebt.

  2. Stuur pas daarna vragen naar de woordvoerder

    Een vraag om wederhoor is het signaal waarna pagina's worden opgeschoond. Dat hoort erbij en is op zichzelf niet verdacht, maar het betekent wel dat u na dat moment niet meer kunt vastleggen wat er stond voordat u belde of mailde.

  3. Herhaal de vastlegging na het versturen van de vraag

    Leg dezelfde URL enkele dagen later nog een keer vast. Twee pakketten van dezelfde pagina op twee tijdstippen maken een stille aanpassing zichtbaar en dateerbaar, ook wanneer de site zelf nergens meldt dat er iets is gewijzigd.

  4. Leg ook de context vast, niet alleen het geciteerde zinnetje

    De discussie gaat later zelden over het citaat zelf, maar over de vraag of het uit zijn verband is gehaald. Leg daarom de hele pagina vast, met de alinea's eromheen, de datum, de auteursvermelding en de navigatie. Het is dezelfde handeling en het scheelt u een discussie.

  5. Bewaar het archief ongewijzigd bij het researchdossier

    Pak het ZIP-archief niet uit, hernoem er niets in en bewerk geen bestanden. Zodra u dat doet, kloppen de hashes niet meer en verliest het pakket precies de eigenschap waarvoor u het maakte. Bewaar het zoals het is, naast uw aantekeningen.

Vastleggen in 41 seconden

U hebt geen kennis van digitaal forensisch onderzoek nodig. Het bewijs zit in het pakket, niet in de belofte dat u zorgvuldig hebt gewerkt.

1

Leg de bronpagina vast bij het eerste bezoek

Open in Chrome of Edge de pagina waarop u zich baseert, het register, het jaarverslag of het profiel, en leg die vast vanuit het zijpaneel. Doe dit voordat u iemand benadert.

2

Het pakket verzegelt zichzelf

Elk bestand krijgt een SHA-256-hash, het manifest wordt ondertekend met een RSA-4096-sleutel en de vingerafdruk van het manifest wordt verankerd in de Bitcoin-blockchain. Het tijdstip staat in UTC.

3

Bewaar het pakket bij het researchdossier

Voeg het ZIP-archief toe aan het dossier van de reportage en houd het PDF-rapport bij de hand voor de eindredactie of voor de advocaat van de uitgever. De stukken zijn gedateerd en door iedereen te verifiëren.

Het ProofSnap-zijpaneel in Chrome, in het Nederlands, tijdens het vastleggen van een bronpagina voor journalistieke research, met hash en tijdstempel

Zo ziet het eruit in de browser

De extensie werkt vanuit een zijpaneel, naast de pagina die u vastlegt. U kiest of u de hele pagina wilt of alleen het zichtbare deel, en start de vastlegging. Er wordt niets anders geïnstalleerd en u hoeft de pagina niet te verlaten. Het pakket bestaat uit elf tot vijftien bestanden, afhankelijk van uw abonnement: een SHA-256-hash per bestand, een manifest ondertekend met een RSA-4096-sleutel, een verankering via OpenTimestamps in de Bitcoin-blockchain en, als u dat wilt, een gekwalificeerd tijdstempel van Disig a.s., gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten op de EU-vertrouwenslijst.

  • De interface is Nederlandstalig, net als het PDF-rapport in het pakket.
  • Een volledige vastlegging duurt ongeveer 41 seconden, verzegeling inbegrepen.
  • Het resultaat is een ZIP-archief dat u ongewijzigd bij het dossier bewaart.

Wat er in het bewijspakket zit

Elf tot vijftien bestanden, afhankelijk van uw abonnement, in één ZIP-archief dat iedereen kan controleren zonder iets te installeren.

Vastlegging van de hele pagina

Het volledige artikel of register, niet alleen het zichtbare venster, samengevoegd en van een vingerafdruk voorzien.

De opgeslagen paginabron

Het document zoals het werd weergegeven op het moment van vastleggen, met header, metatags en gestructureerde data.

De geëxtraheerde paginatekst

Doorzoekbare tekst, zodat u letterlijk kunt citeren zonder over te typen en twee versies naast elkaar kunt leggen.

Technische metadata

De URL, de paginatitel, de HTTP-responseheaders, de browser, het besturingssysteem en het tijdstip in UTC.

Herkomstgegevens van afbeeldingen

Per afbeelding op de pagina de C2PA-herkomstverklaring als die er is, de EXIF-metadata en wanneer de server het bestand voor het laatst wijzigde.

Schermopname

Een video van de vastlegging, handig wanneer de pagina pas iets laat zien nadat u ergens op klikt of doorscrolt.

Ondertekend manifest

Een SHA-256-hash per bestand, ondertekend met een RSA-4096-sleutel, met de publieke sleutel in het pakket.

Blockchain-tijdstempel

De vingerafdruk van het manifest verankerd in Bitcoin via OpenTimestamps, zodat het tijdstip achteraf niet te verschuiven is.

Chain of custody en logboek

Een registratie van wat er tijdens het vastleggen gebeurde, in de volgorde van de gebeurtenissen.

Bewijsrapport in PDF

Een leesbare samenvatting voor de eindredactie, de uitgever of de advocaat, zonder dat iemand het ZIP-archief hoeft te openen.

Verificatiehandleiding

De stappen en scripts waarmee een derde de vingerafdrukken offline controleert, ook zonder ProofSnap.

Iedereen kan het controleren, ook de partij over wie u schrijft. Sleep het ZIP-archief naar de Bewijsverificatie en de vingerafdrukken, de handtekening en het tijdstempel worden rechtstreeks in de browser gecontroleerd. Er wordt niets geüpload, en niets hangt af van de vraag of ProofSnap over vijf jaar nog bestaat.

Waar het op de redactie helpt

Zes situaties waarin het verschil tussen een schermafbeelding en een vastlegging zichtbaar wordt.

Aanbestedingen en registers

Publicaties van opdrachten, handelsregisters, subsidieoverzichten en jaarverslagen worden bijgewerkt, gecorrigeerd en soms teruggetrokken. Leg de vermelding vast op de dag dat u die vindt, met de datum die de site zelf toont.

Uitspraken van politici en bedrijven

Een bericht op een sociaal netwerk, een persbericht of een pagina met standpunten kan binnen een dag verdwijnen. Wat u vastlegde, blijft citeerbaar, inclusief het tijdstip waarop het er stond.

Desinformatie en de verspreiding ervan

Bij een onjuiste bewering telt niet alleen de tekst, maar ook hoe ver zij kwam. Leg de oorspronkelijke post en de overnames vast terwijl de tellers nog lopen, want die cijfers zijn een momentopname.

Sluikreclame en beoordelingen

Een bijdrage zonder vermelding dat zij betaald is, of een reeks beoordelingen die verdacht op elkaar lijkt, wordt na uw eerste vraag vaak aangepast of aangevuld met een label. De versie van daarvoor hebt u dan nodig.

Materiaal van een bron

Laat de bron zelf vastleggen wat er in zijn eigen systeem op het scherm staat. Het pakket ontstaat lokaal op zijn computer en blijft daar, tot hij het zelf aan u afgeeft. U ontvangt dan iets dat u onafhankelijk kunt controleren.

Verweer tegen een claim over een artikel

Komt er maanden later een sommatie of een klacht, dan laat uw dossier zien op welke versie van welke pagina u zich baseerde en wanneer u die zag. Dat is een ander gesprek dan een map met losse afbeeldingen.

Prijzen

Wij factureren in dollars. De bedragen in euro zijn indicatief, bij een koers van ongeveer 0,87 euro voor 1 USD, en de werkelijke koers bepaalt de bank die uw kaart heeft uitgegeven.

Eén stuk

4,99 USD eenmalig

ongeveer 4,30 euro

De SnapPack is een eenmalige aankoop voor een vast aantal vastleggingen. Geen abonnement, geen automatische verlenging, geen proefperiode. Handig voor één reportage waarvoor u een handvol bronpagina's wilt bewaren.

Koop een SnapPack

Doorlopende research

16,99 USD/maand

ongeveer 14,80 euro

Voor wie wekelijks vastlegt: onderzoeksjournalisten, factcheckers, freelancers met meerdere lopende dossiers. Ruim tweehonderd vastleggingen per maand. De proefperiode van 7 dagen vraagt een creditcard. Zegt u binnen die periode op, dan wordt er niets in rekening gebracht.

Start de proefperiode van 7 dagen

Redactie en team

28,99 USD/maand

ongeveer 25,20 euro

Voor een redactie die het dossier ook naar buiten toe moet kunnen verantwoorden: gekwalificeerde tijdstempels en een PDF-rapport met het logo, de kleuren en de gegevens van uw titel. De proefperiode van 7 dagen vraagt een creditcard.

Bekijk het teamabonnement

ProofSnap is geen advocatenkantoor en geeft geen juridisch advies. Gekwalificeerde tijdstempels worden afgegeven door Disig a.s., gekwalificeerde verlener van vertrouwensdiensten op de EU-vertrouwenslijst. Nederland past de eIDAS-verordening rechtstreeks toe, dus geldt hier het vermoeden van artikel 41.

Officiële bronnen

Elke bepaling en elke standaard op deze pagina komt uit de bronnen hieronder. Controleer ze, in plaats van ons op ons woord te geloven.

Nummer uw vastleggingen per dossier en noteer bij elke vastlegging waarom u haar maakte. Dat kost een regel en bespaart u later de vraag hoe u aan iets kwam, zonder dat u iets over uw bron hoeft te zeggen.

Veelgestelde vragen

Eerst vastleggen, dan pas bellen

De versie waarop u zich baseert bestaat vandaag. Of zij er over een maand nog staat, beslist iemand anders.

Leg uw bronpagina vast ProofSnap in Nederland
Vastleggen, vanaf 4,99 USD (ongeveer 4,30 euro)